Του Γρηγόρη Δουγαλή.

Κυριακή κοντή γιορτή κι οι ορειβάτες στην κορφή. Και ποια κορφή : το Πίνοβο. Κάθε φορά που επισκέφτομαι την Αλμωπία εντυπωσιάζομαι από το ορεινό όγκο που την κάνει περίκλειστη από τα βόρεια και οριοθετεί τα σύνορα της χώρας μας με τη FYROM. Είναι οι ορεινοί  όγκοι του Καϊμακτσαλάν (2524μ), του Πίνοβου(2154μ) και της Τζένας(2182μ). Το πρώτο είναι πολύ πιο γνωστό απ’ όλα αφ ενός μεν γιατί  είναι το τρίτο ψηλότερο βουνό της χώρας μας μετά τον Ολυμπο(2917μ) και τον Σμόλικα(2637μ) αφ ετέρου δε από το πολυδιαφημισμένο χιονοδρομικό κέντρο. Και  αφήνει εντελώς άδικα στη σκιά του τα άλλα, αφού πρόκειται για δυο πανέμορφα βουνά με πυκνά δάση και μεγάλη ποικιλία χλωρίδας και πανίδας.

Την Κυριακή 16 του Μάη ο ΕΟΣ Κοζάνης προγραμμάτισε ορειβατική  εξόρμηση στο Πίνοβο που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη βιοποικιλότητά του. Ως συνήθως ξεκινάμε στις 7, με το λεωφορειάκι του συλλόγου, κι ύστερα από δύο ώρες, αφού περάσουμε από Εδεσσα, Αριδαία και Εξαπλάτανο φθάνουμε στο Αετοχώρι, ένα μικρό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 680 μέτρων, κρυμμένο μέσα σε πυκνή βλάστηση.

Παρκάρουμε  έξω από το Δημοτικό σχολείο που ελλείψει μαθητών έχει μετατραπεί σε εντευκτήριο του Μορφωτικού-πολιτιστικού Συλλόγου Αετοχωρίου το «Πίνοβο» και περιμένουμε να φθάσουν οι φίλοι μας από την Ορειβατική και Αναρριχητική Λέσχη Θεσσαλονίκης (ΟΑΛΘ) όπου προεδρεύει ο συμπολίτης μας γέννημα-θρέμα του ΕΟΣ Κοζάνης, ο Γιάννης Σιώζιος. Σε λίγο καταφθάνουν οι φίλοι μας και μετά το απαραίτητο ξεμούδιασμα ξεκινάμε για την κορυφή.

Το μονοπάτι ξεκινά από το παλιό δημοτικό σχολείο Αετοχωρίου και διασταυρώνεται σε κάποια σημεία με χωματόδρομο . Ακολουθώντας το χωματόδρομο  περνάμε μια ανυψωμένη σιδερένια μπάρα, σημείο  στρατιωτικού ελέγχου ,κατάλοιπο του ψυχρού πολέμου και φτάνουμε σ’ ένα πλάτωμα, με μεγάλους βράχους και θέα εντυπωσιακή στον Καλόγερο και στον Μαύρο Βράχο. Ένας από τους βράχους δεν είναι στη βάση του συμπαγής αλλά σχηματίζει ένα τούνελ διαμπερές . Είναι ένα απόλυτα ασφαλές καταφύγιο με ταυτόχρονη θέα από τα δυο ανοίγματα, στον κάμπο της Αλμωπίας και στο βουνό. Συνεχίζουμε στο  αραιό δάσος με κέδρα , γάβρους και  δρυς και σύντομα  μπαίνουμε στο δάσος της οξιάς, ένα από τα ομορφότερα δάση οξιάς που έχουμε συναντήσει.

Το μονοπάτι είναι  στενό και ασφυκτικά περικυκλωμένο από τη βλάστηση του βουνού. Ολόγυρα αναπτύσσεται, με μια άναρχη πυκνότητα, μια μεγάλη ποικιλία δέντρων, χωρίς ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως τα δημιούργησε η φύση. Το πράσινο των δέντρων, οι ήχοι των πουλιών  αλλά και το  άφθονο νερό που τρέχει από παντού, συνθέτουν μια εικόνα ανώτερη κάθε περιγραφής.

Ανηφορίζουμε ακολουθώντας το μονοπάτι που είναι πολύ απότομο και γύρω  στα 1600μ αρχίζουμε να βγαίνουμε από το δάσος μπαίνοντας σιγά-σιγά στην αλπική ζώνη. Ανηφορίζουμε και φθάνουμε  σ’ ένα διάσελο στενό. Από το άνοιγμά του αποκαλύπτεται ένα τοπίο τελείως διαφορετικό. Είναι η «Κοιλάδα των Βράχων», ένα λεκανοπέδιο κατάσπαρτο από βράχους μικρούς και μεγάλους, με ποικίλους σχηματισμούς. Εκατοντάδες ασβεστολιθικοί βράχοι, πρασινωποί από τις λειχήνες, είναι κατάσπαρτοι άναρχα στην απότομη πλαγιά.

Μερικές εκατοντάδες μέτρα πιο πίσω ορθώνονται οι συγκλονιστικές ορθοπλαγιές του «Μαύρου Βράχου» και, ακόμη ψηλότερα, η κορυφογραμμή του Πίνοβου σ’ όλο της το ανάπτυγμα.  Στ αυτιά μας αντηχούν  οι ήχοι από τον καταρράκτη που πηγάζει από τον Μαύρο Βράχο. Στεκόμαστε στα ριζά του Μαύρου  Βράχου και αγναντεύουμε: μπροστά μας η εύφορη κοιλάδα της «Καρατζόβας», έτσι ονομάστηκε η περιοχή από τους Τούρκους , από το μαύρο της χώμα, δεξιά μας το Καΐμακτσαλάν, αριστερά το Πάικο και η Τζένα. Πίσω μας οι κορφές σχηματίζουν ένα τεράστιο πέταλο που χάνεται μέσα στα σύννεφα.

Μέχρι εδώ είχαμε λιακάδα και σχετική προστασία από τον άνεμο που ήταν δυτικός. Συνεχίζουμε μέχρι τα φθάσουμε στο διάσελο έχοντας αριστερά μας τη μεγάλη σάρα κι ανεβαίνουμε την ορθοπλαγιά. Περπατώντας στο φρύδι της ορθοπλαγιάς περνούμε δίπλα από τα παλιά χαρακώματα των Σέρβων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αφήνουμε στ' αριστερά μας την κορφή Βίσογκραντ (2150 μ) και συναντούμε τις πρώτες πυραμίδες που  οριοθετούν τα σύνορα Ελλάδας – FYROM.

Η πορεία στην κορυφογραμμή είναι μια καταπληκτική εμπειρία, με τρομερή θέα σε όλη την Μακεδονία, αλλά και σε βουνά των Σκοπίων. Ένα τοπίο λιτό και απέρριτο, σχεδόν μελαγχολικό. Μ’ αυτή τη συγκλονιστική ωραιότητα της γύμνιας των μεγάλων υψομέτρων. Όπου το μόνο που αντέχει στον παντοδύναμο βοριά είναι χορτάρι, σπιθαμιαίοι θάμνοι και ταπεινά πλην πανέμορφα αγριολούλουδα.  

Αγναντεύουμε μαγεμένοι από κείνα τα ψηλώματα μια την Ελλάδα και μια τα Σκόπια. Παντού ίδια η γη, δεν ξεχωρίζαμε πού τέλειωνε η μια χώρα και πού άρχιζε η άλλη. Μέχρι και την κορυφή συναντούμε  διάσπαρτα χαλάσματα, θέσεις άμυνας κ.α. Είμαστε περίπου στα 2000 μ και έχουμε περάσει στα αλπικά λιβάδια. Ο καιρός αρχίζει  να χαλάει, τα σύννεφα χαμηλώνουν, ο αγέρας  γίνεται πιο δυνατός και το κρύο αρχίζει να τσιμπά. Όσο περνάει η ώρα οι συνθήκες γίνονται πιο δύσκολες, ο αέρας λυσσομανά, το κρύο δυναμώνει και μας αναγκάζει να φορέσουμε αντιανεμικά φλις και  γάντια. Για λίγο μας ανεμοδέρνει και ο χιονιάς.

Μας εντυπωσιάζει  η  πολύ καλή και πυκνή σήμανση της διαδρομής σχεδόν μέχρι την κορυφή, από την Ορειβατική Λέσχη Θεσσαλονίκης. Η σήμανση είναι  ιδιαίτερα χρήσιμη, τόσο στη αρχή μέχρι να μπει κανείς στο δάσος όσο και όταν κοντεύεις στην κορυφή.  Με καλές σχετικά καιρικές συνθήκες και να θες δεν μπορείς να χαθείς.

Πριν φθάσουμε την κορυφή προσπερνούμε την περιοχή όπου παλαιότερα βρίσκονταν τα σκουριασμένα κανόνια των Σέρβων, τώρα παραμένουν μόνο τα ερείπια και τα σκουριασμένα συρματοπλέγματα. Επίτέλους το ορόσημο της κορυφής.

Πέτρες, σπιθαμιαία κέδρα και χορτάρι ανάμεικτο με σποραδικά αγκάθια. Ποικίλα μικροσκοπικά μανιτάρια και κάποια αγριολούλουδα. Αυτή είναι η χλωρίδα της κορυφής. Κοιτάμε τα ρολόγια μας: χρειαστήκαμε 3.30 ώρες μέχρι εδώ αν και οι οδηγοί μιλούσαν για 5 έως 6 ώρες! Και μπροστά μας ανεμπόδιστη θέα στην Αλμωπία από τη μια πλευρά  και στα βουνά της FYROM από την άλλη.

Tο κρύο είναι ανυπόφορο και αρχίζουμε αμέσως την επιστροφή μέχρι να βρούμε κάποιο απάνεμο μέρος να κάνουμε την καθιερωμένη στάση. Αφού κολατσίσουμε συνεχίζουμε την πορεία της επιστροφής. Πιο χαλαροί τώρα αποθαυμάζουμε τις δρακόλιμνες και  τ’ αγριολούλουδα. Στη συντροφιά μας κι ένα καφετί λαμπραντόρ.

Φθάνουμε στο Αετοχώρι σε 2.30’ και ξαποσταίνουμε στο στέκι του Μορφωτικού-Πολιτιστικού Συλλόγου, ένα λιτό καταφύγιο για φυσιολάτρες και ορειβάτες. Το ονομάζουν  «Κρυφό Σχολειό»: με τη ξυλόσομπα, τα θρανία και τις καρέκλες, τον τεράστιο χάρτη και τον μαυροπίνακα, όπου αναγράφονται με κιμωλία τα προσφερόμενα είδη και οι τιμές. Μπύρα για ενυδάτωση, ομελέτα και πατάτες τηγανητές για τόνωση. Και μια γλυκιά ανάμνηση και υπόσχεση για να ξανανέβουμε σύντομα!!! Στην αποστολή συμμετείχαν οι: Χρήστος Λάκκας, Θόδωρος Γκάλφας, Μερκούρης Καραβάς, Αργύρης Μπιμπίρης, Γρηγόρης Χατζηφώτης, Κρίτων Ζαγκανίκας, Θεόφιλος Φυλακτός, Δημήτρης Βασιλείου και ο γράφων.